Όταν οι αιμορροΐδες είναι σε ήπια έξαρση, τα συμπτώματα συχνά υποχωρούν με απλές πρακτικές που μπορείτε να εφαρμόσετε στο σπίτι. Τα σκληρά κόπρανα και η έντονη προσπάθεια κατά την αφόδευση αυξάνουν την πίεση στην περιοχή και δυσκολεύουν την υποχώρηση των συμπτωμάτων. Το πρώτο που χρειάζεται συνήθως να διορθωθεί δεν είναι η ίδια η αιμορροΐδα, αλλά η λειτουργία του εντέρου.
Γι’ αυτό η αντιμετώπιση ξεκινά με τη ρύθμιση των κενώσεων και συμπληρώνεται, όταν χρειάζεται, με μέτρα ανακούφισης από τον πόνο, τον κνησμό και το πρήξιμο ή με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Οι φυτικές ίνες αποτελούν ένα τεκμηριωμένο μέτρο για τη συντηρητική αντιμετώπιση των αιμορροΐδων. Συγκρατούν νερό, αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων και βοηθούν ώστε η κένωση να γίνεται πιο εύκολα, χωρίς έντονη πίεση. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Society of Colon and Rectal Surgeons τις τοποθετούν, μαζί με τις αλλαγές στις συνήθειες αφόδευσης, στην πρώτη γραμμή της συντηρητικής αντιμετώπισης.
Καλές πηγές φυτικών ινών είναι τα λαχανικά, τα φρούτα, τα όσπρια, η βρώμη, τα δημητριακά ολικής άλεσης, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι. Αν η διατροφή σας είναι φτωχή σε φυτικές ίνες, αυξήστε την ποσότητά τους σταδιακά, για μην έχετε φούσκωμα και τα αέρια. Παράλληλα, να πίνετε πολλά υγρά, ώστε τα κόπρανα να παραμένουν μαλακά.
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος κατάλογος τροφίμων που πρέπει να αποκλείσουν όλοι όσοι έχουν αιμορροΐδες. Πιο σημαντικό είναι να παρατηρείτε πώς επηρεάζουν τις κενώσεις σας. Αν κάποιο τρόφιμο προκαλεί συστηματικά δυσκοιλιότητα, διάρροια ή έντονο κάψιμο κατά την αφόδευση, περιορίστε το όσο διαρκεί η έξαρση. Το ίδιο ισχύει για το αλκοόλ και την υπερβολική καφεΐνη, εφόσον επηρεάζουν τη λειτουργία του εντέρου ή την επαρκή ενυδάτωση.
Όταν η διατροφή δεν εξασφαλίζει αρκετές φυτικές ίνες, μια εναλλακτική επιλογή είναι το ψύλλιο (psyllium). Πρόκειται για διαλυτή φυτική ίνα που απορροφά νερό και βοηθά τα κόπρανα να γίνουν πιο μαλακά και να αποβάλλονται ευκολότερα. Είναι απαραίτητο να λαμβάνεται με άφθονο νερό, διαφορετικά μπορεί να φέρει αντίθετα αποτελέσματα.
Αν παρά τις αλλαγές στη διατροφή η δυσκοιλιότητα επιμένει, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σας θα σας καθοδηγήσει για το αν χρειάζεται μαλακτικό κοπράνων ή κατάλληλο υπακτικό. Ο στόχος δεν είναι να προκαλούνται συχνές κενώσεις ή διάρροια, αλλά τα κόπρανα να είναι μαλακά και να αποβάλλονται χωρίς έντονη προσπάθεια.
Εξίσου σημαντικές είναι οι συνήθειες στην τουαλέτα. Μην αναβάλλετε την ανάγκη για κένωση, αλλά ούτε να πιέζετε όταν αυτή δεν γίνεται φυσιολογικά. Αποφύγετε επίσης την παρατεταμένη παραμονή στη λεκάνη. Το διάβασμα ή η χρήση του κινητού παρατείνουν άσκοπα τον χρόνο στην τουαλέτα και αυξάνουν την πίεση στην περιοχή.
Παράλληλα με τη ρύθμιση των κενώσεων, ορισμένα απλά μέτρα βοηθούν να περιοριστεί η ενόχληση κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης.
Ένα χλιαρό καθιστικό μπάνιο για περίπου 10–15 λεπτά καταπραΰνει την περιοχή και προσφέρει ανακούφιση. Αρκεί καθαρό χλιαρό νερό, χωρίς αλάτι, ξύδι ή άλλα συστατικά.
Για το πρήξιμο και τον πόνο μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια κρύα κομπρέσα ή παγοκύστη τυλιγμένη σε λεπτή πετσέτα. Ο πάγος δεν πρέπει να έρχεται σε άμεση επαφή με το δέρμα.
Μετά την αφόδευση, καθαρίστε την περιοχή απαλά με χλιαρό νερό και στεγνώστε την χωρίς τρίψιμο. Αρωματισμένα μαντηλάκια, προϊόντα με οινόπνευμα και ισχυρά σαπούνια συχνά επιδεινώνουν τον ερεθισμό.
Η κίνηση μέσα στην ημέρα βοηθά επίσης τη λειτουργία του εντέρου, ιδιαίτερα αν περνάτε πολλές ώρες καθισμένοι. Αν υπάρχει έντονη και επώδυνη έξαρση, φροντίστε να περιορίσετε προσωρινά την άρση μεγάλου βάρους.
Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στις αιμορροΐδες δεν έχουν όλα τον ίδιο ρόλο. Ορισμένα αντιμετωπίζουν κυρίως τον πόνο και το κάψιμο, άλλα τον κνησμό και τη φλεγμονή.
Ορισμένα φάρμακα (χάπια) χρησιμοποιούνται για τα συμπτώματα οξείας αιμορροϊδοπάθειας. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα φλεβοτονικά, μεταξύ των οποίων ορισμένα φλαβονοειδή. Ένα γνωστό σκεύασμα είναι το Daflon 500 mg, το οποίο στην Ελλάδα διατίθεται χωρίς ιατρική συνταγή. Ωστόσο, αν τα συμπτώματα επιμένουν μετά από 7 ημέρες, χρειάζεται αξιολόγηση από πρωκτολόγο και όχι παράταση της φαρμακευτικής αγωγής.
Οι κρέμες, οι αλοιφές και τα υπόθετα έχουν κυρίως τοπική δράση. Η λιδοκαΐνη, ως τοπικό αναισθητικό, ανακουφίζει προσωρινά από τον πόνο και το κάψιμο, ενώ η υδροκορτιζόνη χρησιμοποιείται περισσότερο για τον κνησμό, το πρήξιμο και τη φλεγμονή. Υπάρχουν και σκευάσματα που συνδυάζουν τις δύο ουσίες.
Δεν υπάρχει μία αλοιφή που να είναι η καλύτερη για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από το κύριο σύμπτωμα και από το αν το σκεύασμα προορίζεται για εξωτερική χρήση ή για εφαρμογή στο εσωτερικό του πρωκτού.
Οι τοπικές θεραπείες προσφέρουν ανακούφιση τω συμπτωμάτων, αλλά δεν διορθώνουν μια προπίπτουσα αιμορροΐδα. Χρησιμοποιούνται για περιορισμένο χρονικό διάστημα και σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος, καθώς η παρατεταμένη εφαρμογή τοπικών αναισθητικών ή κορτικοστεροειδών αυξάνει τον κίνδυνο ερεθισμού, ευαισθητοποίησης και λέπτυνσης του δέρματος.
Όταν ο πόνος είναι ήπιος χρησιμοποιείται συνήθως παρακεταμόλη. Τα παυσίπονα που περιέχουν κωδεΐνη να αποφεύγονται, επειδή προκαλούν δυσκοιλιότητα. Η ιβουπροφαίνη επίσης αποφεύγεται όταν υπάρχει ενεργή αιμορραγία.
Αν για θεραπεύτικούς λόγους λαμβάνετε ασπιρίνη, αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, μην τα διακόψετε μόνοι σας επειδή παρατηρήσατε αίμα, αλλά κατόπιν σύμφωνης γνώμης του γιατρού σας.
Μια εσωτερική αιμορροΐδα που προπίπτει συχνά επιστρέφει μόνη της στο εσωτερικό μετά την κένωση. Αν παραμένει έξω, αλλά είναι μαλακή, δεν προκαλεί έντονο πόνο και επανέρχεται εύκολα, μπορείτε να την πιέσετε πολύ απαλά προς το εσωτερικό.
Δεν χρειάζεται δύναμη ούτε επαναλαμβανόμενος χειρισμός της περιοχής. Αν η αιμορροΐδα δεν επανέρχεται εύκολα, είναι πολύ επώδυνη, σκληρή ή έντονα πρησμένη, σταματήστε την προσπάθεια και ζητήστε ιατρική αξιολόγηση.
Η επαναλαμβανόμενη πρόπτωση αποτελεί ένδειξη ότι η συντηρητική αντιμετώπιση στο σπίτι δεν επαρκεί πλέον.
Η αιμορραγία από τον πρωκτό δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στις αιμορροΐδες. Το ίδιο σύμπτωμα εμφανίζεται και σε άλλες παθήσεις του πρωκτού, του ορθού ή του παχέος εντέρου. Αν η αιμορραγία επιμένει, επαναλαμβάνεται ή εμφανίζεται για πρώτη φορά, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Εξέταση από γιατρό χρειάζεται επίσης όταν εμφανίζεται ξαφνικά ένα σκληρό και πολύ επώδυνο οζίδιο κοντά στον πρωκτό. Η εικόνα αυτή είναι χαρακτηριστική μιας θρομβωμένης εξωτερικής αιμορροΐδας. Αν και σε αρκετές περιπτώσεις υποχωρούν με συντηρητική θεραπεία, η χειρουργική αντιμετώπιση απαλλάσσει μόνιμα από τον πόνο.
Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται ακόμη όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη φροντίδα στο σπίτι, οι εξάρσεις γίνονται συχνές ή μια προπίπτουσα αιμορροΐδα δεν επιστρέφει στο εσωτερικό.
Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν η αιμορραγία είναι μεγάλη ή δεν σταματά, ο πόνος είναι πολύ έντονος ή συνυπάρχουν πυρετός, κοιλιακός πόνος ή διάρροια.
Αν τα συμπτώματά σας επιμένουν, επαναλαμβάνονται ή δεν είστε βέβαιοι ότι οφείλονται σε αιμορροΐδες, η εξέταση από εξειδικευμένο γιατρό επιβεβαιώνει τη διάγνωση και καθορίζει την κατάλληλη αντιμετώπιση για τη δική σας περίπτωση.
Ο Δρ. Αναστάσιος Παπαδόπουλος, Γενικός Χειρουργός και Πρωκτολόγος, δέχεται ασθενείς στο Proctology Center, Ι. Τσιμισκή 38, 54623 Θεσσαλονίκη, 3ος όροφος. Για να κλείσετε ραντεβού, καλέστε στο +30 2310 220 646 ή στο +30 6977 658 009.
